Jeśli wprowadzasz wyrób budowlany na rynek polski i nie możesz go oznakować znakiem CE, najprawdopodobniej musisz zastosować krajowy znak budowlany B. To oznaczenie potwierdza, że Twój produkt spełnia wymagania polskiej normy (PN) lub Krajowej Oceny Technicznej (KOT), a każda jego partia ma powtarzalne, zbadane właściwości użytkowe.
Więcej o obowiązkach i procedurach znajdziesz na stronie CERTIVIA – znak budowlany B.
Czym jest krajowy znak budowlany B i kiedy go stosować?
Znak B jest wymagany dla wyrobów budowlanych, które nie są objęte normą zharmonizowaną (hEN) ani europejską oceną techniczną (ETA). Jeżeli taki produkt ma być legalnie stosowany w obiektach na terenie Polski, musi zostać oznakowany właśnie tym znakiem. Oznakowanie B potwierdza zgodność produktu z Polską Normą lub KOT i jest rzetelnym świadectwem jakości.
Znak należy nanieść w sposób trwały, widoczny i czytelny – bezpośrednio na wyrób, etykietę lub opakowanie. Obok znaku umieszcza się dodatkowe dane, m.in. nazwę i adres producenta, dwie ostatnie cyfry roku pierwszego naniesienia znaku, identyfikator typu oraz numer referencyjny PN lub KOT.
W praktyce pod ścieżkę krajową często podlegają m.in.:
- urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (bariery ochronne, osłony, oznakowanie),
- wyroby do zbrojenia i sprężania betonu (stal zbrojeniowa, siatki, liny, sploty),
- konstrukcyjne wyroby metalowe i pomocnicze (elementy nośne, kształtowniki, zestawy),
- komponenty i prefabrykaty (gotowe rozwiązania systemowe),
- rury i zbiorniki (elementy sieci zewnętrznych i wewnętrznych).
Znak B a znak CE – kluczowe różnice
Oba oznaczenia potwierdzają bezpieczeństwo i zgodność z wymaganiami, ale działają w różnych porządkach prawnych. Co najważniejsze – wykluczają się: jeśli dla wyrobu istnieje norma zharmonizowana, musisz zastosować CE; jeśli nie – wybierasz ścieżkę krajową i znak B.
| Cecha | Oznakowanie CE | Znak budowlany B |
| Zasięg terytorialny | Cała Unia Europejska | Wyłącznie rynek polski |
| Podstawa prawna | Rozporządzenie nr 305/2011 i 2024/3110 (CPR) | Polska Ustawa o wyrobach budowlanych |
| Dokument odniesienia | Norma zharmonizowana (hEN) lub EOT | Polska Norma (PN) lub Krajowa Ocena Techniczna |
| Dokument tekstowy | Deklaracja Właściwości Użytkowych (DoP) | Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych (KDWU) |
Jeśli brak jest Polskiej Normy dla Twojego wyrobu, podstawą staje się KOT. Od 2017 r. Krajowa Ocena Techniczna zastąpiła Krajową Aprobatę Techniczną.
Twoje obowiązki przed oznakowaniem B
Zanim naniesiesz znak, ponosisz pełną odpowiedzialność za zgodność wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi. Kluczowe kroki po stronie producenta to:
- Ustalenie dokumentu odniesienia: sprawdź, czy istnieje aktualna norma PN; jeśli nie – konieczny będzie wniosek o KOT.
- Wdrożenie Zakładowej Kontroli Produkcji (ZKP): system wewnętrznej kontroli, który gwarantuje stałość i powtarzalność cech wyrobu.
- Przeprowadzenie badań: potwierdzenie właściwości użytkowych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk.
- Sporządzenie Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych (KDWU): prawne oświadczenie producenta, że wyrób spełnia deklarowane właściwości i może być bezpiecznie stosowany w budownictwie.
Zaniedbania w tych obszarach grożą zakwestionowaniem wyrobu podczas kontroli nadzoru budowlanego lub przez organy takie jak Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.
Jak przebiega znakowanie wyrobów budowlanych znakiem B? Etapy
Proces odbywa się zgodnie z krajowymi przepisami (m.in. Ustawą o wyrobach budowlanych oraz Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie deklarowania właściwości użytkowych i sposobu znakowania znakiem budowlanym). W praktyce obejmuje kilka kroków:
- Złożenie wniosku i analiza dokumentacji
Na starcie określasz rodzaj wyrobu oraz właściwy system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (1, 1+ lub 2+). To porządkuje wymagania co do badań, inspekcji i certyfikacji. - Wstępna inspekcja zakładu i ZKP
Weryfikowane są procesy produkcyjne i funkcjonowanie ZKP pod kątem zapewnienia powtarzalności i stałości właściwości użytkowych. - Badanie próbek (w systemach 1 i 1+)
Badania właściwości użytkowych realizuje się w laboratorium CERTIVIA oraz we współpracy z laboratoriami akredytowanymi – zgodnie z zakresem wymagań dla danego wyrobu. - Wydanie krajowego certyfikatu
Po pozytywnej weryfikacji otrzymujesz Krajowy Certyfikat Zgodności Zakładowej Kontroli Produkcji (dla systemu 2+) lub Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych (dla systemów 1 i 1+). Dokument potwierdza spełnienie wymagań określonych w PN lub KOT i uprawnia do sporządzenia KDWU. - Wystawienie Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych
Na podstawie certyfikatu sporządzasz KDWU, w której deklarujesz właściwości użytkowe i przyjmujesz odpowiedzialność za zgodność wyrobu z tymi deklaracjami. - Oznakowanie produktu znakiem B
Dopiero teraz możesz nanieść znak B na wyrób lub jego etykietę i wprowadzać go legalnie na rynek. Pamiętaj o wymaganych danych obok znaku: nazwie i adresie producenta, dwóch ostatnich cyfrach roku pierwszego naniesienia, identyfikatorze typu oraz numerze referencyjnym PN lub KOT.
Wsparcie CERTIVIA w procesie krajowej certyfikacji
CERTIVIA prowadzi kompleksowe procesy:
- certyfikacji zgodności Zakładowej Kontroli Produkcji w systemie 2+,
- oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w systemach 1 i 1+.
Działamy w oparciu o obowiązujące przepisy, zapewniając merytoryczne wsparcie na każdym etapie. Specjalizujemy się szczególnie w wyrobach metalowych i zbrojeniowych, dysponując własnym zapleczem do badań właściwości mechanicznych oraz współpracując z laboratoriami akredytowanymi. Jeśli potrzebujesz jasnego planu działań i transparentnej komunikacji, porozmawiajmy. Zaufanie zaczyna się od rozmowy.
Kary za naruszenia w znakowaniu znakiem B
Przepisy przewidują wysokie sankcje za nieprawidłowości:
- do 100 000 zł – gdy na wyrobie umieszczono znak B, a produkt nie posiada właściwości użytkowych określonych w KDWU,
- do 20 000 zł – gdy producent lub importer wprowadza do obrotu wyrób podlegający obowiązkowi oznakowania B bez tego oznakowania.
Dbałość o poprawny dobór ścieżki (CE lub B), właściwą dokumentację i rzetelną ocenę zgodności to nie tylko wymóg prawa, ale i realna ochrona Twojej firmy przed zatrzymaniem dostaw, reklamacjami oraz stratami w kontraktach. Jeśli masz wątpliwości, czy Twój wyrób wymaga KDWU lub certyfikatu, potrzebujesz przeglądu ZKP albo planu badań – warto to uporządkować, zanim wyrób trafi do klienta.
Artykuł sponsorowany
